Aquariumproblemen

Heeft u algenproblemen of groeien uw aquariumplanten niet goed? Is uw aquariumwater troebel of zijn uw vissen ziek? Zijn uw waterwaarden niet zoals u zou willen?

Ons team van experten heeft deze problemen tot in de details geanalyseerd en biedt u oplossingen die echt werken.

Watervertroebeling & waterverkleuring

Er zijn doorgaans twee soorten vertroebelingen. groenachtige en witachtige. Daarnaast zijn er nog verkleuringen die het water een bruin- of geelachtig aanzien geven.

Hier hebben wij het volgende advies voor u:

Witachtige watervertroebeling

Doorgaans wordt dit door bacteriën / micro-organismen veroorzaakt en verdwijnt dit na 1-2 dagen vanzelf weer. Indien dit niet het geval is kan het inzetten van een UV-C waterzuiveraar u helpen (JBL AquaCristal UV-C). De capaciteit (Watt-sterkte) van de UV-C waterzuiveraar hangt af van het aantal liter water in het aquarium. Het water stroomt relatief langzaam in de UV-C waterzuiveraar en passeert een kiemdodende UV-C straling. Deze straling dood kiemen en bacteriën evenals zweefalgen. Uw vertroebeling zal binnen 1-3 dagen volledig verdwenen zijn.

Groenachtige watervertroebeling

Dit ontstaat door zweefalgen, die het water een groene kleur geven. Komt doorgaans vaker in vijvers als in aquaria voor. In het aquarium helpt een algenmiddel (JBL Algol) of de inzet van een UV-C waterzuiveraar(JBL AquaCristal UV-C). De capaciteit (Watt) van de UV-C waterzuiveraar hangt af van het aantal liter water in het aquarium. Werking: het water stroomt relatief langzaam in de UV-C waterzuiveraar en passeert een kiemdodende UV-C straling. Deze straling dood de zweefalgen.

Geelachtige verkleuring

Een verkleuring wordt doorgaans veroorzaakt door medicijnen (bijv. blauwe verkleuring) of door of fenolische stoffen die ontstaan door verschillende metabolische processen(geelachtige verkleuring). Het snelste helpt de inzet van actiefkool(JBL CarboMec) in het filtersysteem. Actiefkool bindt de kleurstoffen en herstelt zo de helderheid van het water.

Bruine verkleuring

Een bruine verkleuring wordt vaak veroorzaakt door huminezuren die door bijv. turf of hout vrijgegeven worden. Indien de inzet van aktiefkool (JBL CarboMec) NIET helpt, moet er of met de bruine verkleuring geleefd worden (het heeft geen schadelijke uitwerking!) of men moet het hout verwijderen, dan wel het met een ander stuk hout proberen. Hardhout (opuwa, mopani) veroorzaakt doorgaans geen of een zeer geringe verkleuring in tegenstelling tot zachtere houtsoorten zoals mangrove of moorkienhout.

Problemen met aquariumplanten

Bij problemen met aquariumplanten loont het zich om systematisch te werk te gaan. Planten hebben licht, kooldioxide (CO2), mineralen /sporenelementen zoals ijzer (Fe) als ook stikstof in de vorm van ammonium of nitraat en daarnaast fosfaat nodig om te groeien.

Als we deze van levensbelang zijnde componenten chronologisch doorgaan worden problemen met de plantengroei zeker opgelost. Elke aquariumliefhebber moet weten dat voor de plantengroei een biologische wet geldt, die al door Justus von Liebig in 1828 is beschreven: de groei van planten worden beperkt door de naar verhouding schaarst aanwezige bron (voedingsstof, water, licht, enz). Deze bron noemt men dan ook de minimumfactor. Als een dergelijk probleem zich voordoet heeft het ook geen zin om een ander hulpmiddel t.b.v. de groei toe te voegen die reeds in ruime mate voorhanden is. De minimumfactor is o.a. een belangrijke basis bij het bemesten (bijv. de plant heeft een tekort aan CO2. Door dit gebrek kan de plant niet voldoende groeien, zelfs als licht en mest in ruimte mate geleverd wordt).

Met deze online calculator kunt u de ideale hoeveelheid meststof voor uw aquarium berekenen: ProScape Mestcalculator

En vergeet u niet te controleren of er zich plantenetende vissen of ongewervelden in het aquarium bevinden. De geliefde antennemeerval (Ancistrus) is niet alleen een algen- maar ook een planteneter!

licht

Het bladgroen van planten maakt het hen mogelijk licht te gebruiken voor de voedingsproductie. Het bladgroen (chlorophyl) gebruikt daarbij het volledig zichtbare lichtspectrum zoals wij het van de regenboog kennen. UV-straling of infrarood licht wordt voor dit proces niet gebruikt. Met deze kennis in het achterhoofd is het logisch dat planten doorgaans ook "gloeilampenlicht" kunnen gebruiken, maar meer energie produceren kunnen als het licht alle kleuren van het spectrum levert in plaats van het typische "gloeilampspectrum". Ook TL-buizen voor woonruimtes, aanzienlijk goedkoper dan aquariumlampen, leveren bruikbaar licht. Ook hier echter is het zo dat het licht een ruimte dient te verlichten en niet ontwikkeld is voor het bladgroen van planten. JBL heeft TL-buizen met een volledig lichtspectrum in het assortiment (JBL SOLAR tubes), die het volledig lichtspectrum van zonlicht bieden en door specialisten tot beste belichting voor aquaria is benoemd als ook door onderzoeksinstituten zoals het IFM Geomar in Kiel is gebruikt voor zonlichtsimulaties.

Naast de lichtkwaliteit speelt ook de lichtkwantiteit een rol. Felgroene en roodachtige planten hebben meer licht nodig dan donkergroene planten. Met deze basisregel wordt de plantenkeuze wat eenvoudiger. In de DATZ-begrippenlijst "Aquariumplanten" van Christel Kasselman vindt u een tabel die de lichtbehoefte van planten aangeeft.

Daglicht is voor aquaria ongewenst hoewel het eigenlijk het perfecte licht biedt. Dit ligt eraan dat in aquaria zoveel voedingsstoffen voor handen zijn dat een grote hoeveelheid daglicht tot een algenexplosie zou leiden. Daglicht heeft een lichtkwantiteit van ongeveer 100,000 lux, terwijl een T8-buis slechts ca. 700 lux heeft. Een goede reflector verdubbelt de lichtkwantiteit en T5-buizen produceren ongeveer twee keer zoveel lichtkwantiteit als T8-buizen!

Toch moeten we niet uit het oog verliezen dat de meeste aquaria niet voldoende belicht worden en we er, indien mogelijk, beter aan doen een bedekking met veel buislampen te kiezen. Interessant om te weten is nog dat hoewel 2 lampen van 15 Watt rekentechnisch weliswaar 30 Watt leveren, maar dat niet dezelfde hoeveelheid licht op de bodem van het aquarium aankomt als bij één buis van 30 Watt!

Aanbevelingen

  • Gebruik uitsluitend volspectrumbuizen zoals de JBL SOLAR Tropic of Natur.
  • Indien mogelijk liever 2 buizen dan een enkele.
  • Buiscombinaties: „plantenbuizen“ zoals de JBL SOLAR Tropic komen boven de planten (doorgaans achterin). Heldere buizen (zoals JBL SOLAR Natur) voorin, boven de vissen. Bonte buizen, zoals de JBL SOLAR Color zorgen er weliswaar voor dat de kleuren van de vissen beter uitkomen maar bevorderen tevens de algengroei indien er hoge concentraties voedingsstoffen (fosfaat en nitraat) aanwezig zijn.
  • T5 buizen leveren meer lichtopbrengst als T8 buizen. Om deze reden
  • is er een voorkeur voor T5 tegenover T8. De buizen kunnen niet zomaar tegen elkaar omgeruild worden! T5 en T8 hebben een totaal verschillende elektronica en hebben dikwijls zelfs eigen voorschakelapparaten en fittingen!!!

kooldioxide (CO2)

CO2 is DE basisvoedingsstof voor planten en vaak ook de limiterende factor als het gaat om plantengroei in een aquarium. CO2 ontstaat ook op natuurlijke wijze in een aquarium, bijv. door het ademhalingsproces (zuurstof in- en CO2 uitademen). Toch is de hoeveelheid CO2 voor een krachtige plantengroei, niet voldoende en dient met behulp van een CO2-bemestingsinstallatie (bijv. JBL ProFlora bio80, JBL ProFlora u401 of JBL ProFlora m601) toegevoegd te worden. Veel plantensoorten, in het bijzonder roodgekleurde planten, hebben een hoge concentratie CO2 nodig om in water te groeien. Zonder CO2-bemesting kunnen zij niet met succes verzorgd worden.

Aanbeveling:

Verminder de beweging aan het wateroppervlak om niet teveel CO2 uit te drijven. Luchtstenen zijn absolute CO2-killers. Sluit ook bij kleine aquaria een CO2-installatie aan, zoals de gunstig geprijsde JBL ProFlora bio80, en u zult zien hoeveel beter uw planten gaan groeien! Voor grote aquaria zijn er CO2-installaties met hervulbare CO2-drukgasflessen, zoals de JBL ProFlora m601. Wie geen mogelijkheid tot navullen in de buurt heeft, kan ook kiezen voor het eenmalig gebruiks-systeem, als de JBL ProFlora u401.

Minerale meststoffen en meststoffen met sporenelementen

De meesten verstaan onder het bemesten van planten het toevoegen van vloeibare meststof, zoals men het van potplanten op de vensterbank kent.

De bemesting van aquariumplanten onderscheidt zich echter op 3 wezenlijke punten:

  • De stikstof (N) komt uit het water door bijv. visafval en mag niet worden toegevoegd aan de meststof. Een extra stikstofbemesting is alleen zinvol in aquaria waarin zich uitsluitend planten of ongewervelden bevinden.
  • Landplanten onttrekken de CO2 uit de lucht, waar het onbeperkt aanwezig is. Voor onze waterplanten hebben we een CO2 bemestingsinstallatie nodig.
  • Landplanten moeten fosfor middels de meststof ontvangen. Waterplanten hebben fosfor in het water overvloedig ter beschikking en het mag om deze reden alleen toegevoegd worden aan aquaria waarin zich uitsluitend planten of ongewervelden bevinden (JBL NanoFerropol24 mos).
  • Waterplanten nemen de nodige voedingsstoffen via de bladeren en, afhankelijk van de soort, via de wortels op. Daarom is een bodemmeststof (JBL AquaBasis plus, JBL de 7-kogels, JBL Florapol) voor aquariumplanten heel nuttig. Een vloerverwarming zoals de JBL ProTemp b helpt, door de warmtecirculatie in de bodemgrond, de voedingsstoffen gelijkmatig naar de plantenwortels te "spoelen".

Ook de voedingsstoffen uit de bodembemesting zijn echter na enkele weken opgebruikt en moeten, zoals bij een oplaadbare batterij, worden aangevuld. Hiervoor is er vloeibare basisbemesting, JBL Ferropol, dat de meest belangrijke sporenelementen bevat voor een perfecte plantengroei. Helaas zijn sommige belangrijke sporenelementen zeer vatbaar voor een reactie met zuurstof (zoals bijv. het roesten van ijzer) en derhalve kunnen deze niet "op voorraad" bemest worden. Om deze reden heeft JBL een dagelijkse meststof (JBL Ferropol 24) ontwikkeld, die dagelijks de gevoelige sporenelementen toevoegt.

Wat u moet doen:

Bij een nieuw ingericht aquarium helpt een lange termijn voedingsbodem, zoals JBL Aqua Base plus, en een plantvriendelijke bodemgrond, zoals JBL Manado, voor een weelderige plantengroei. Tweewekelijks dient met JBL Ferropol een basis bemesting toegevoegd te worden, die op dagelijkse basis aangevuld wordt met JBL Ferropol 24. Met de JBL IJzer TestSet Fe kan het meststofgehalte in het water overigens perfect worden gecontroleerd.

Samenvatting:

Plantengroei is zeker geen hogere wiskunde! Wie de genoemde punten in het aquarium controleert en corrigeert wordt beloond met een weelderige plantengroei.

Bijzondere probleemoplossingen

Een bruine verkleuring wordt vaak veroorzaakt door huminezuren die door bijv. turf of hout vrijgegeven worden. Indien de inzet van aktiefkool (JBL CarboMec) NIET helpt, moet er óf met de bruine verkleuring geleefd worden (het heeft geen schadelijke uitwerking!) óf men moet het hout verwijderen, dan wel een ander stuk hout proberen. b

  • IJzertekort (chlorosis)


    Een tekort aan ijzer leidt tot licht groene, geelachtige, transparante of vale bladeren. De gewenste waarde voor het ijzergehalte (Fe TestSet) ligt tussen de 0.05 – 0.2 mg/l. JBL Ferropol is het meest geschikt om dit probleem op te lossen. Indien u reeds een meststof gebruikt en de ijzertest toch geen juiste waarde aantoont kan dit de volgende oorzaken hebben: 1. Uw meststof bevat weliswaar ijzer maar in een vorm (Fe2+), die door het zuurstof in het water wordt geoxideerd (reactie met de zuurstof) en zo voor de planten onbruikbaar is, 2. Uw meststof bevat geen ijzer.

  • Tekort aan mangaan


    Onvoldoende mangaan door een onjuiste bemesting leidt tot gele bladeren, waarbij, anders dan bij chlorose, alleen de bladnerven groen blijven naar de voorgrond komen (kerstboomziekte). Hulp is voor handen in de vorm van JBL Ferropol, dat naast ijzer ook veel sporenelementen bevat zoals mangaan.

  • Gebrek aan licht


    Bij gebrek aan licht ontwikkelen veel planten zich incorrect. Ze worden geel (lange stengel met weinig blad), verliezen de onderste bladeren of verkommeren. Alleen bij voldoende en correcte belichting (JBL SOLAR volspectrum TL-buizen) vertonen planten een natuurlijke groeivorm.

  • Gebrek aan CO2


    Bij een gebrek aan CO2 onttrekken de planten (en ook de algen) de gebonden CO2 aan de carbonaathardheid die daardoor verstoord raakt en daalt. Dit proces is bekend als biogene ontkalking en te zien aan de dalende KH als ook aan de witachtige neerslag op de plantenbladeren (vaak aan de rand).

  • Cryptocoryneverrotting


    Wordt vaak veroorzaakt door een wijziging in verzorging of na verplanten. Dit kan alleen verholpen worden door constante verzorgingsomstandigheden en door daling van de nitraatwaarde tot onder 50 mg/l.

  • Nitraat (NO3-gehalte)


    Nitraathoeveelheden van meer dan 50 mg/l leidt bij veel planten tot een groeiremming, hoewel nitraat in geringe concentraties als voedingsstof fungeert. Dit kan tevens tot cryptocoryneverrotting leiden. Oplossing: gedeeltelijke waterwisseling en JBL BioNitrat EX. Goede nitraatabsorbeerders zijn o.a. cabomba, hygrophila en limnophila soorten.

  • Gebrek aan sporenelementen


    Pas op! Actiefkool verwijdert niet alleen medicijnresten en waterverkleuringen maar ook mineralen, sporenelementen en vitamines. Om deze reden dient actiefkool slechts uitzonderingsgewijs aan het filter te worden toegevoegd.

  • Gaten in de bladeren, roosterachtige bladeren


    Doorgaans veroorzaakt door grazen. Controleer of er zich geen planteneters tussen uw vissen en ongewervelden bevinden.

  • Extreme en schommelende waterwaardes


    Extreme temperaturen (< 18 °C of > 29 °C) als ook extreme pH-waarden (< 6.5 of > 8.0) en hardheidsgraad (KH < 4° dKH of > 10 ° dKH) storen de plantengroei. Voor het corrigeren van de waterwaarden zie het JBL Vijverlaboratorium.

  • Inzet van algenmiddelen


    Harde algenmiddelen hinderen de plantengroei behoorlijk en kunnen zelfs tot het afsterven van planten leiden, die tenslotte nauw verwant zijn met de algen.

    Oplossing: bij algenproblemen overgaan op JBL Algol.

  • Planten worden na een tijdje papperig en verrotten


    Sommige populaire aquariumplanten zijn eigenlijk helemaal geen onderwaterplanten, maar moerasplanten die het een bepaalde tijd onder water uithouden - maar niet te lang! Veel waterplanten (bijv. de echinodorus) worden buiten het water gecultiveerd en verliezen bij het omzetten (onder water) eerste alle boven waterbladeren. Het enige wat hieraan te doen is is wachten of uitsluitend zuivere waterplanten aanschaffen.

  • Rotte of geen bladeren in het benedengebied


    Controleer de benodigde ruimte en de implantatie! Stengelplanten, zoals vallisnerias of cabomba worden vaak verkeerd geplant. Het lood moet verwijdert worden voordat ze stuk voor stuk op enige afstand van elkaar ingeplant worden. Ook potplanten moeten uit hun potten gehaald worden.

Aquariumwatertesten

Heeft u uw aquariumwater getest en waren de resultaten niet optimaal? Watertesten zijn de sleutel tot een functionerend aquarium! Hier vindt u een gratis direct-analyse van uw testresultaten: Wateranalyse Online-Laboratorium

Of wilt u uitgebreide informatie over de individuele waterwaarden? Dat vindt u hier.

Waterhardheid

De hardheid van het water wordt onderverdeeld in gezamenlijke hardheid (GH) en carbonaathardheid (KH). De correcte wetenschappelijke definitie van deze waarden helpt de beginner niet bijzonder: de GH is de som van alle aardalkalimetalen (bijv. calcium- en magnesiumionen) in het water en de definitie van KH is: de som van alle carbonaten en waterstofcarbonaten.

Volgt u het nog? Eenvoudiger uitgedrukt is de gezamenlijke hardheid een maatstaf voor een bepaald mineralengehalte in het water en de carbonaathardheid toont aan hoe pH-stabiel het water is. Voor de meeste aquariumliefhebbers en vijverbezitters is de KH de belangrijkere waarde, omdat de KH de pH-waarde (zuurgehalte van het water) stabiliseert. Is de KH te laag (onder 4 °dKH) dan schommelt de pH-waarde sterk en kan zowel naar beneden vallen (pH-zuurstort) als naar boven schieten. In beide gevallen kan dit de dood voor de levende wezens betekenen en daarom is het essentieel de KH te testen (JBL KH TestSet) en indien nodig te stabiliseren(JBL AquaDur). Normaal gesproken ligt de GH hoger als de KH.

In sommige tropische wateren, waaronder het Meer van Malawi en het meer van Tanganjika, zijn de omstandigheden omgedraaid. de KH is hoger dan de GH. Hoe komt dat? Sodabronnen zijn hier verantwoordelijk voor een groot aandeel aan natrium bicarbonaten, die weliswaar de KH verhogen maar niet tot de GH worden gerekend. Om deze situatie in een aquarium te kunnen creëren heeft JBL AquaDur Malawi-Tanganjika gecreëerd. Met dit speciale zout kan de natuurlijke samenstelling van het water gekopieerd worden.

De waterhardheid verhogen: waarom? Sommige ieren voelen zich in zeer zacht water (geringe hardheid) niet prettig. Indien u slechts leidingwater met geringe hardheid tot uw beschikking heeft kan een verhoging nodig zijn. Ligt uw carbonaathardheid onder 4, heeft u slechts bijzonder zacht water tot uw beschikking dat een risico van pH-schommelingen met zich mee brengt. Hier is een verhoging van de KH dringend aan te raden.

Het verhogen van de gezamenlijke hardheid (GH): keukenzout helpt niet! Keukenzout bevat alleen natrium (Na) en chloride (Cl). Deze beiden behoren niet tot de GH. Onder normale omstandigheden is het nooit nodig de GH te verhogen(zonder gelijktijdig ook de KH te verhogen). Om de GH en de KH in gelijke mate te verhogen is JBL AquaDur, geschikt.

Het verhogen van de carbonaathardheid (KH): ook hier helpt keukenzout niet. Een toevoeging van natriumbicarbonaat verhoogt de KH maar niet de GH. Met JBL AquaDur worden de GH en de KH gelijktijdig in gelijke mate verhoogd. Met JBL AquaDur Malawi-Tanganjika wordt de KH sterker verhoogd dan de GH. Door biologische processen kan de carbonaathardheid in aquaria volledig worden verbruikt! Dit ligt aan het feit dat waterplanten (ook algen dus!) het levensbelangrijke CO2 uit de KH onttrekken als er niet voldoende vrije CO2 in het water beschikbaar is. Als gevolg daalt de KH drastisch. Dit wordt biogene ontkalking genoemd. Kalkhoudende materialen (koraalzand, schelpen, marmer, koraalskeletten enz.) verhogen de hardheid alleen als de pH-waarde van het water onder de 7 ligt. Alleen dan zijn er voldoende zuren om deze materialen in het water op te lossen. Bij alkalisch pH-waarden (meer dan 4,0) gebeurt er niets.

Het verlagen van de waterhardheid: waarom? Veel aquariumbewoners komen uit gebieden met zacht water zoals de Amazone of de Rio Negro. Voor een correcte verzorging is een verlaging van de hardheid aan te bevelen. Echter... in plaats van elke paar dagen de waterwaarden te manipuleren is een regelmatige gedeeltelijke waterwisseling wezenlijk zinvoller. Ook veel waterplanten stammen eerder uit zacht dan uit hard water. Tuinvijvers bevatten eerder te zacht water omdat het mineralengehalte door regenwater verdunt wordt. Verlaging van de waterhardheid: in regio's met hard leidingwater kan voor een correcte verzorging van ongewervelden, vissen en planten een daling van de waterhardheid zinvol zijn. Met een omgekeerde osmose-installatie (JBL Osmose 120) is een dergelijke ontharding zelfs heel eenvoudig. Het apparaat wordt aan de waterkraan aangesloten en filtert vervolgens 95 % van alle verharders (en tevens schadelijke stoffen) uit het leidingwater. De toevoeging van pH-dalende middelen (bijv. JBL pH-Minus) leiden tot een daling van de KH, voorzichtigheid is echter geboden. De toevoeging van PH-dalers mag slechts voorzichtig en met kleine stapjes doorgevoerd worden! Een waterwisseling is slechts zinvol als het leidingwater een geringere hardheid heeft dan het aquariumwater.

Stikstofverbindingen (ammonium, nitriet, nitraat)

In het aquarium worden stikstofverbindingen geproduceerd die in bepaalde hoeveelheden tot problemen en zelfs tot de dood van de dieren kan leiden. Om deze reden moeten ammonium (NH4)/ammoniak (NH3), nitriet (NO2) en nitraat (NO3) regelmatig gemeten worden. Hiervoor staan de eenvoudig te gebruiken en zeer precieze watertesten van JBL (de JBL TestSets) en zelfs een complete testkoffer (JBL TestLab) tot uw beschikking. Vaak wordt over een zogenaamde stikstofomloop gesproken, waarbij de genoemde stoffen afgebroken worden. Dit afbouwproces vindt hoofdzakelijk plaats in het filtersysteem en in de bodemgrond. Daar wordt eiwit (proteïne) door de bacteriën omgebouwd tot ammonium (of bij pH-waarden van meer dan 6,0 zelfs tot het giftige ammoniak). Dit wordt dan eveneens middels bacteriën omgebouwd tot het giftige nitriet dat op zijn beurt in het niet giftige, maar algenbevorderende nitraat wordt omgezet.

Nieuwe aquaria hebben nog niet voldoende bacteriën voor dit afbouwproces. Dit is de reden dat er ondersteuning met bacteriënstarters nodig is (JBL Denitrol, JBL Filterstart, JBL FilterBoost). Een wachttijd voor het inzetten van de dieren is niet voldoende omdat de aanwezige bacteriën zich slechts vermeerderen indien er voldoende voedingsstoffen aanwezig zijn.

Ammonium (NH4)/ammonia (NH3): geldt als eerste schakel in de keten als het om stikstofafbouw gaat. Ammonium wordt direct middels de kieuwen door de vissen afgescheiden of bacterieel uit eiwit omgezet. Ammonium (NH4) is non-toxic, maar verhoogde concentraties in het water hindert de vissen in het uitademen van de ammonium. Bij een pH-waarde van meer dan 6,0 wordt een deel van het ongiftige ammonium omgezet in het giftige ammoniak (zie tabel XX). Normaal gesproken wordt het gevormde ammonium door bacteriën heel snel van nitriet in nitraat omgezet. Is ammonium in het water aantoonbaar dan duidt dit op een verstoord bacterieel afbouwproces. De daarvoor benodigde bacteriën zijn of nog niet voldoende voor handen (nieuw aquarium) of zijn beïnvloed (medicijnen, zout, UV-C waterzuiveraar).

Verlagen van het ammonium-/ammoniakgehalte: bij ammoniakvergiftigingen (vissen schieten heen en weer, happend aan het wateroppervlak) is een onmiddellijke daling van de pH-waarde een mogelijke eerste hulpmaatregel, daar het giftige ammoniak zich dan direct weer in het ongiftige ammonium omzet. Daarna moeten er echter nog verdere maatregelen genomen worden om het probleem onder controle te krijgen. Daarbij behoren een waterwisseling en het toevoegen van een bacteriënstarter (JBL Denitrol, JBL Filterstart, JBL FilterBoost). Daarnaast heeft JBL een filtermateriaal in het programma dat ammonium direct opneemt en zo uit het water verwijdert (JBL AmmoEX). Verhogen van het ammonium-/ammoniakgehalte: dit is nooit noodzakelijk en simpelweg onzinnig.

Nitriet (NO2): Nitriet is bijzonder giftig, net als ammoniak. Het blokkeert het zuurstoftransport in het bloed (ook bij mensen) en voert tot innerlijke verstikking. In het aquarium mag het met een JBL Nitriettest nooit aantoonbaar aanwezig zijn omdat het doorgaans door bacteriën direct afgebouwd wordt als het zich zou vormen. Als nitriet aantoonbaar aanwezig is wijst dit op een verstoorde bacteriële activiteit dan wel dat de aanwezige bacteriën de aanwezige hoeveelheid schadelijke stoffen niet aan kunnen.

Dit is een aanwijzing dat de verzorging gecontroleerd moet worden: wordt er teveel gevoerd? Wordt er te weinig water gewisseld? Zijn antibacteriële medicijnen toegevoegd? Is er zout aan het water toegevoegd? (zout dood bacteriën). In uitzonderingsgevallen kan het voorkomen dat er een verhoogd nitrietgehalte is, bij een nieuw ingericht aquarium zijn vaak de bacteriën nog niet volledig ontwikkeld. Hier helpt een goede bacteriënstarter (JBL Denitrol, JBL FilterStart) en een geleidelijke plaatsing van de aquariumbewoners. nooit alle vissen gelijktijdig maar met wat tijd ertussen. Zo kunnen de bacteriën zich aan de toenemende hoeveelheid schadelijke stoffen aanpassen. Bij inzet van JBL BioNitrat EX wordt nitraat via een tussenstap afgebouwd. Als er ineens teveel JBL BioNitrat EX wordt ingezet kan dit leiden tot een kortstondige nitrietverhoging.

Verlagen van het nitrietgehalte: directe gedeeltelijke waterwisseling (50 %), minder voeren, regelmatige gedeeltelijke waterwisselingen (30 % alle 14 dagen), regelmatige afzuigen van de bodemgrond met een molmklok (JBL AquaEX, JBL Aqua In-Out), toevoegen van bacteriën (JBL Denitrol, JBL FilterStart). Verhogen van het nitrietgehalte: dit is nooit noodzakelijk en simpelweg onzinnig.

Nitraat (NO3): nitraat ontstaat bij de afbouw van stikstof onder aerobe (zuurstofrijke) omstandigheden door nitrobacter bacteriën uit nitriet en wordt onder anaerobe (zuurstofloze) omstandigheden in stikstofgas (N2), koolstofdioxide (CO2) en water (H2O) afgebroken. Nitraat zelf is weliswaar, in tegenstelling tot nitriet, ongiftig, maar remt de visgroei (in het bijzonder jonge vissen) en ook veel plantensoorten worden in hun groei door hoge nitraatwaarden beperkt. Het hoofdprobleem met nitraat is haar algenbevorderende eigenschap. Om deze reden dient de nitraatwaarde nooit de aanbevolen waarde (50 mg/l) te overschrijden.

Verlagen van de nitraatwaarde: een regelmatige waterwisseling verhindert hoge nitraatwaarden tenzij het leidingwater al teveel nitraat bevat. Om deze reden moet het leidingwater absoluut getest worden. Met behulp van een omgekeerde osmose-installatie (JBL Osmose 120) kan tot wel 50 % van het nitraat aan het water onttrokken worden. Door de inzet van JBL Nitrat EX kan zowel leidingwater als ook aquariumwater van nitraat bevrijdt worden. JBL Nitrat EX bevat kunsthars wat uit het doorstromende water nitraat onttrekt. Als het product uitgeput is kan het eenvoudigweg met keukenzout geregenereerd worden. Voor de inzet gedurende langere perioden werd JBL BioNitrat EX ontwikkeld. Dit speciale filtermateriaal bevat een substraat dat wordt bevolkt door nitraat-afbrekende bacteriën. Het is omsloten door een speciale netbuidel die de waterdoorstroom vermindert, zodat het zuurstofgehalte binnen de buidel verlaagd wordt. Nu moeten de bacteriën die op het substraat leven het nitraat splijten om bij het zuurstof te komen. Zo wordt het nitraat op de lange termijn (ca. ½ jaar) op natuurlijke wijze uit het water verwijdert, zonder bijwerkingen.

Wie niet alleen nitraat, maar tegelijkertijd ook nitriet en fosfaat verwijderen wil, heeft met JBL ClearMec plus het juiste filtermateriaal te pakken. Verhoging van de nitraatwaarde: in de meeste aquaria is het verhogen van de nitraatwaarde onzinnig. Slechts in een uitzonderlijk geval mag stikstof worden toegevoegd: in een aquarium met uitsluitend planten en in een aquarium met garnalen, waar nauwelijks gevoerd wordt. Hier kan het tot een gebrek aan stikstof komen. Voor deze speciale gevallen heeft JBL een speciale meststof in het assortiment (JBL NanoFerropol24 Moos), wat niet alleen stikstof bevat maar ook fosfor en kalium.

Fosfaat

Fosfaat (PO4): Fosfaten zijn, net als nitraten (NO3), in de eerste plaats plantenvoeding, maar bevorderen helaas ook de algengroei. In aquaria met een normale tot hoge visbezetting zijn ze vaak in zulke hoge concentraties aanwezig dat het teveel is hetgeen dan de algengroei bevordert. Alleen in aquaria met een zeer geringe visbezetting (bijv. aquascaping) treed er vaak een tekort aan nitraat en fosfaat op en dan moet het toegevoegd worden (JBL ProScape NPK-meststof). Praktisch elk visvoer bevat fosfaat, wat voor het visskelet ook nodig is. Veel visvoer bevat echter teveel fosfaat, omdat het van goedkoop vismeel wordt gemaakt. JBL ziet af van het gebruik van vismeel en verwerkt in plaats daarvan kwalitatief hoogwaardige proteïne uit visfilet waaraan dan een weloverwogen hoeveelheid mineralen (ruwe as) aan toegevoegd wordt ten behoeve van een gezonde groei. Belangrijk voor aquariumliefhebbers is het, de juiste hoeveelheid voer te kiezen om overvoeding, en de daaruit resulterende fosfaatbelasting, te vermijden.

Wees voorzichtig met bevroren voeding! Veel bevroren voedingen zijn echte fosfaatbommen!!! Afgestorven plantendelen en algen laten de gedurende hun groei gebonden fosfaten na hun afsterven vrij en dienen derhalve zo snel mogelijk verwijdert te worden. Mest voor waterplanten, filtermaterialen en watertoevoegingen zoals turfextracten mogen in geen geval fosfaat bevatten. Zorgt u ervoor dat u dit gecontroleerd heeft. JBL producten zijn gegarandeerd fosfaatvrij. een regelmatige waterwisseling is met zekerheid één van de beste maatregelen tegen hoge fosfaatwaarden als het leidingwater fosfaatvrij is.

Controleer voor gebruik uw leidingwater. Fosfaten reageren zeer snel met mineralen in het water en vallen uit (bezinksel). Het is derhalve zinvol om regelmatig met een mulmklok de bodem te reinigen gedurende een waterwisseling en ook het filter te reinigen omdat er zich in het filterschuim vaak grote hoeveelheden fosfaat bevinden.

Het verminderen van de fosfaatwaarde: naast de reeds genoemde maatregelen kan fosfaat eenvoudig, snel en zeker met het speciale filtermateriaal JBL PhosEX ultra verwijdert worden. Als niet alleen fosfaat maar ook nitriet en nitraat verwijdert dienen te worden is het speciale filtermateriaal JBL ClearMec plus aan te raden.

Verhogen van de fosfaatwaarden: voor de meeste aquaria en voor alle vijvers is het verhogen van de fosfaatwaarde onzinnig. Slechts in een enkel geval mag fosfor toegevoegd worden: bij een plantenaquarium en in een garnalenaquarium, waar nauwelijks gevoerd wordt kan het voor de planten tot een fosfaatgebrek leiden. Voor deze gevallen heeft JBL speciale meststoffen in het assortiment (JBL ProScape NPK Macroelements, JBL ProScape P Macroelements en JBL NanoFerropol 24 Moos).

Zoutgehalte

Het zoutgehalte is zowel voor zoet- als ook voor zeewater relevant. In zeewater is het zoutgehalte eenvoudig met een areometer of een refractometer te meten. De meting middels een geleidingsmeter is niet betrouwbaar omdat de samenstelling van het zout van invloed is om de geleidvaardigheid.

Het zoutgehalte van de oceanen is gevarieerd (dat van de Rode Zee is bijvoorbeeld hoger als van de Stille Oceaan) en voor de dieren van belang. In zoetwater wordt zout vaak therapeutisch toegevoegd om tegen bacteriën of parasieten te werken. Hier wordt het zoutgehalte middels een dosering vastgesteld. Overigens dient in zoetwater het toevoegen van zout zo snel mogelijk weer tot een halt worden gebracht daar noch de nuttige filterbacteriën, noch de waterplanten een zouttoevoeging verdragen.

Veel aquariumliefhebbers meten van de geleidbaarheid van het water middels een geleidingsmeter (display in µS/cm of mS/cm). Op deze wijze kan gecontroleerd worden of de geleiding is verandert. Leidingwater bezit bijv. een geleidvaardigheid van 500 µS/cm en het aquariumwater heeft een hogere geleidvaardigheid van bijv. 900 µS/cm, dan toont deze verhoogde waarde ofwel een directe zouttoevoeging of een verrijking van schadelijke stoffen. Zo kan de geleidvaardigheid een indicator zijn voor de waterkwaliteit dan wel voor een noodzakelijke waterwisseling. Discusliefhebbers houden hun vissen bijv. in zacht water, dus met een geringe geleidvaardigheid en voegen aan het door hen gebruikte osmosewater dan gericht osmosezout (JBL AquaDur) toe totdat zij de gewenste geleidvaardigheid van bijv. 50 µS/cm bereikt hebben.

Verhogen van het zoutgehalte: toevoegen van zeezout (in zeewater), EktolCristal of JBL AquaDur (in zoetwater).

Verlagen van het zoutgehalte: in zeewater door toevoegen van leiding- of osmosewater. In zoetwater door toevoegen van osmosewater.

Zuurstof

Zuurstof is het levenselixer voor de meeste levende wezens in het water en is derhalve essentieel voor hun voortbestaan. Hoe warmer het water is, des te minder zuurstof er zich in het water bevindt. Hierdoor kan het zinvol zijn om het water aanvullend te beluchten gedurende de hete zomermaanden. Bij een te gering zuurstofgehalte zinkt de bacteriële afbouw van schadelijke stoffen en onder de 2 mg/l komen ook vissen in zuurstofnood.

Een belangrijk feit is dat planten onder de invloed van licht weliswaar zuurstof produceren, echter in het donker verbruiken zij deze ook. Hierdoor kan het bij een sterke planten-/algengroei zinvol zijn om 's nachts het water te beluchten. Een onjuistheid is dat een hoog kooldioxidegehalten tegelijkertijd een laag zuurstofgehalte betekent. Beide gassen kunnen hun verzadigingsgrens gelijktijdig bereiken. Vaak is het echter wel zo dat veel kooldioxide (CO2) uitgedreven wordt bij het toevoegen van zuurstof middels oppervlaktebeweging (stroming, luchtstenen, sproeibuizen enz). Als de planten middens een CO2-bemestingsinstallatie kooldioxide ontvangen stijgt het CO2-gehalte in het water evenals het zuurstofgehalte, daar de planten bij de assimilatie zuurstof produceren.

Verhogen van het zuurstofgehalte: het zuurstofgehalte in het water is gegarandeerd bij een normale oppervlaktebeweging van het water. Bij aquaria met een meer dan gemiddelde hoogte hebben vaak een te gering oppervlak in verhouding tot het watervolume. Een aanvullende beluchting of sterkere oppervlaktebeweging kan dan noodzakelijk zijn. Zuurstoftabletten (bijv. JBL OxyTabs) zijn voor een lange termijn voorziening niet geschikt. In onbeplante aquaria kan een aanvullende luchtsteen eveneens zinvol zijn. Als aquaria een goede plantengroei vertonen, is een beluchting middels luchtstenen of een sterke wateroppervlaktebeweging niet zinvol daar op deze wijze het voor de plantengroei noodzakelijke kooldioxide (CO2) uitgedreven wordt.

Calcium en magnesium (uitsluitend in zeewater)

Calcium (Ca) / Magnesium (Mg): Calcium is een bestanddeel van de gezamenlijke hardheid (GH) en kan zowel in zoutwater als in zoetwater getest worden. Vanwege de enorme verschillen tussen zout- en zoetwatergehalte zijn hier afzonderlijke testen voor nodig. In zoutwateraquaria is het magnesium- en calciumgehalte van bijzonder belang voor de verzorging van ongewervelden. In zoetwater is het magnesiumgehalte noodzakelijk voor een succesvolle plantengroei.

Verhoging van het calcium: in zeewater zijn er verschillende manieren om het calciumgehalte in het water te verhogen:

1) JBL CalciuMarin: dit product is uitstekende geschikt om het calciumgehalte eenvoudig en zeker zonder bijzondere technische moeite en hoge kosten te verhogen. Een verpakking JBL CalciuMarin bevat twee zakjes waarvan de inhoud conform gebruiksaanwijzing op twee, zo ver mogelijk uit elkaar liggende plaatsen, met tussentijd, aan het water wordt toegevoegd. In het aquariumwater komt het dan tot een treffen van de beide componenten. Calciumchloride en strontiumchloride (zakje 1) reageren op het natriumbicarbonaat (zakje 2) en komen tot het gewenste calcium bicarbonaat, strontiumbicarbonat en onschadelijk natriumchloride. Dit proces is bekend on der de naam "Ballingmethode" in de zeewateraquaristiek.

2) Kalkreactor: een kalkreactor is een container waarin zich kalkhoudend materiaal bevindt (calciumcarbonaat, koraal grind, marmer chips enz.). Het doorstromende zeewater wordt met kooldioxide(CO2) verrijkt waardoor de pH-waarde daalt en het kalkhoudende materiaal zich langzaam in het water oplost. Hierdoor worden bicarbonaten (KH) en calcium (Ca) opgelost in water wat druppelsgewijs aan het aquariumwater wordt toegevoegd. Kalkreactoren worden altijd in combinatie met CO2-systemen gebruikt. JBL biedt hiervoor alle noodzakelijke componenten aan: CO2-flessen met 500 gr of 2 kg inhoud, drukverminderaar, magneetventiel en pH-control.

3) Kalkwater: onder kalkwater verstaat men een verzadigde oplossing van calciumhydroxide (CaOH) dat druppelsgewijs wordt toegevoegd aan het aquariumwater. Het verhoogt door het hydroxidedeel (-OH) de PH-waarde van het zeewater en voegt er calcium aan toe. Het bevat geen elementen van carbonaathardheid (HCO3), hoewel het een KH vertoont van ca. 12 – 15. Deze misleiding van alle KH-testen wordt geïnitieerd door de OH-ionen.

De ontwikkeling in de zeewateraquaristiek neigt niet meer naar kalkwater, maar naar kalkreactoren en professionele producten, zoals JBL CalciuMarin.

Magnesium (Mg): magnesium is een bestanddeel van de gezamenlijke hardheid (GH) en kan zowel in zoutwater als in zoetwater getest worden. Vanwege de enorme verschillen in hoeveelheid tussen zout- en zoetwater zijn hier verschillende testen voor nodig. In zoutwateraquaria is het magnesiumgehalte van bijzonder belang voor de verzorging van ongewervelden en specifiek voor een fraaie groei van rode kalkalgen. In zoetwater is het magnesiumgehalte voor een succesvolle plantengroei van belang. Een te hoog magnesiumgehalte is niet zinvol daar het water slechts een beperkte hoeveelheid mineralen en zouten kan opnemen. Als deze opnamecapaciteit door teveel magnesium wordt bezet kunnen andere belangrijke mineralen niet in voldoende mate opgenomen worden en zelfs uitvallen. Verhoging van het magnesiumgehalte: door toevoeging van JBL MagnesiuMarin (vloeibaar preparaat) kan elk gewenst magnesiumgehalte snel, eenvoudig en zeker worden bereikt.

pH-waarde

De pH-waarde toont de zuurgraad en alkaliteit van het water. Hoe meer zuur het water bevat, des te lager is de pH-waarde. Hoe minder zuur het water bevat dan wel meer alkalischer het water is, des te hoger is de pH-waarde. Als de aanbevolen pH-waarde overschreden wordt, wordt aan de aquariumbewoners geen optimale levensomstandigheden meer geboden en neemt ook de bacteriële filteractiviteit af (bezwijkt bij een pH-waarde van minder dan 6). Om deze reden dient de pH-waarde verhoogd te worden tot de aangegeven waarde. Bij de pH-waarde handelt het zich om een een logaritmische waarde wat betekent dat een vermindering van pH 8 naar pH 7 een vertienvoudiging van het zuurgehalte inhoudt en van 8 naar 6 een verhonderdvoudiging van het zuurgehalte inhoudt!

Het verhogen van de pH-waarde: controleert u eerst of de carbonaathardheid (KH) overeenkomt met de aanbevolen waarde. Voordat er aan de pH-waarde gerommeld wordt (verhogen of verlagen) moet (!!!) de KH op de aanbevolen waarde zijn (zie hoofdstuk:KH). Doorgaans reguleert de pH zich vanzelf naar het gewenste niveau. Indien het desondanks nodig is de pH-waarde te verhogen kan dit door het toevoegen van JBL pH-Plus (vloeibare pH-verhoger).

Het verlagen van de pH-waarde: controleert u eerst of de carbonaathardheid (KH) overeenkomt met de aanbevolen waarde. Voordat er aan de pH-waarde gerommeld wordt (verhogen of verlagen) moet (!!!) de KH op de aanbevolen waarde zijn (zie hoofdstuk:KH).

Doorgaans reguleert de pH zich dan vanzelf naar het gewenste niveau. Indien het desondanks nodig is de pH-waarde te verlagen zijn hiervoor drie mogelijkheden:

1) Door de toevoeging van JBL pH-Minus (pH-dalende vloeistof) kan de pH-waarde stapsgewijs vermindert worden. Gelijktijdig echter daalt ook de carbonaathardheid.

2) Door een gedoseerde toevoeging van CO2 (kooldioxide) worden niet alleen de planten bemest maar daalt ook de pH-waarde. Een deel van e CO2 reageert met het water en levert koolzuur (H2CO3), dat zoals alle zuren, de pH-waarde verlaagt. Voor aquaria van 30 tot 160 liter bevelen wij het JBL ProFlora Bio-CO2-systeem aan. Voor aquaria van 60 tot 1.000 liter het JBL ProFlora u- of m-systeem.

3) Met JBL TorMec (actiefturf-pellets)als deel van het filtermateriaal kan de pH-waarde tijdelijk een beetje dalen. De JBL actiefturf-pellets bevatten ca. 25 % huminezuren, die pH-dalend werken. Tevens vindt een lichte verzachting plaats.

Visziektes in het aquarium

Zijn uw vissen ziek? Vertonen uw vissen ziekteverschijnselen? Wilt u een diagnose van de ziekte stellen?

Hier kunt u door afbeeldingen van zieke vissen bladeren om tot een diagnose te komen. Daarna laten wij u zien hoe u de ziekte snel en zeker kunt bestrijden en in de toekomst kunt voorkomen.

met Online Hospital

Algemene informatie

Ongeveer 90 % van alle visziektes zijn terug te leiden naar een verzwakt immuunsysteem! Het gebruik van medicamenten kan weliswaar de ziekteveroorzaker elimineren maar niet de daadwerkelijke oorzaak van het probleem! Het is derhalve absoluut noodzakelijk de oorzaak vast te stellen. In de meeste vallen ligt de oorzaak in de volgende gebieden:

Nieuwe vissen: zelfs als nieuw aangeschafte vissen geen zichtbare ziekteverschijnselen vertonen kunnen ze wel degelijk drager van een parasiet of pathogene bacterie zijn. Vaak zijn deze nieuwe kiemen onbekend voor de reeds aanwezige vissen en zij hebben er derhalve geen weerstand tegen opgebouwd. Deze situatie is als de verovering van Zuid Amerika door de Spanjaarden, die met hun meegebrachte verkoudheidsvirussen hele volksstammen in de jungle uitgeroeid hebben! Geeft u echter niet direct uw verkoper de schuld!

Voeding dat niet meer goed is (langer dan 3 maanden geopend in gebruik). Het vitaminegehalte is veel te laag en kan de dieren niet meer voldoende ondersteunen in hun weerstand.

Zodra de eerste ziekteverschijnselen zich voordoen dient u ONMIDDELLIJK te handelen. In de meeste gevallen wacht men te lang. Voorbeeld: Zodra een klein stipje zichtbaar is moet er gehandeld worden. Te lang wachten betekent dat dit kleine stipje (witte stipziekte) van de vis kan loskomen, op de bodem kan vallen en daar na een capsulevorming wel 1.000 nieuwe ziekteverwekkers kan loslaten wat de kans op infectie voor alle bewoners enorm verhoogt.